Provincie Groningen
Herdenkingen in huizen, winkels en scholen die de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog invoelbaar maken.
25 april, 1, 2, 3 en 4 mei 2026
Open Joodse Huizen
Huizen van Verzet
Verzet in Winsum
Murco Lamminga woonde samen met zijn vrouw Joeke en hun kinderen op een woonboot in het Winsumerdiep in Winsum, waar hij zijn standplaats had als waterbouwkundige in de buitendienst van de Provinciale Waterstaat Groningen.
Tijdens de Duitse bezetting van Nederland raakte Murco betrokken hij het verzet. Als lid van de lokale knokploeg hield hij zich bezig met sabotagewerk en hulp aan onderduikers. Daarnaast verzamelde hij inlichtingen over Duitse militaire installaties in Delfzijl en Zoutkamp.Zijn verzetswerk zou hem uiteindelijk fataal worden. Op 16 februari 1945 werd Murco gearresteerd door de Sicherheitsdienst en overgebracht naar Sandbostel, een buitenkamp van Neuengamme. Daar werd hij twee maanden later, op 20 april vermoord. Op 2 mei vertelt coördinator van het struikelstenenproject in Winsum, Aad van der Drift, zijn verhaal.
Winsumerdiep 6, Winsum
Postbode in onderduik
Weduwnaar Simon Benninga vervulde naast zijn baan als postbode verschillende andere functies. Hij was onder meer bestuurslid van het Groene Kruis in Eenrum, gemeenteraadslid, wethouder en in 1939 korte tijd locoburgemeester.
Omdat Simon Joods was, werden de functies hem tijdens de bezetting afgenomen en ook zijn baan als postbezorger raakte hij kwijt. Toen de Joodse Eenrummers in november naar Kamp Westerbork werden overgebracht, kreeg Simon onverwacht de kans om onder te duiken bij de familie Bergacker in Leens.Op 3 mei vertelt Jeannet Mager in hun vroegere woning hoe haar grootouders Bergacker Simon Benninga veilig door de oorlog heen hebben geholpen en hoe hij na de oorlog terugkeerde naar Eenrum.
Zuster A. Westerhofstraat 17, Leens
Gezin Sleutelberg
Het bejaarde echtpaar Borach en Judikje Sleutelberg had vier kinderen, twee zoons en twee dochters. Toen op 9 maart 1942 alle Joodse inwoners van Delfzijl en Farmsum zich moesten melden voor vertrek naar Amsterdam, werden Borach en Judikje hiervan uitgezonderd, omdat hij door een beroerte was getroffen.
Een jaar later werd het echtpaar alsnog met een taxi naar Kamp Westerbork overgebracht, waar Borach een paar dagen na aankomst overleed. Judikje werd twee weken later gedeporteerd naar vernietigingskamp Sobibor.Van hun vier kinderen overleefde alleen dochter Golina de oorlog door met haar gezin onder te duiken. Op 3 mei vertelt familielid Sieni Pijper-van Lenning het verhaal van het gezin Sleutelberg.
Johan van den Kornputplein 1, Delfzijl
Programma 25 april
Op verschillende adressen worden slachtoffers en overlevenden van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Bijwonen is gratis.
Hoofdstraat 182, Uithuizen
Op de locatie van het inmiddels afgebroken noodhospitaal vertelt zelfstandig onderzoeker Teun Juk over politiek gevangene Jacob Mijnheer, die werd gearresteerd en via Kamp Westerbork richting Kamp Wilhelmshaven werd overgebracht. Jacob overleefde deze reis niet.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Programma 1 mei
Cornelis Houtmanstraat 8, Delfzijl
Sinds 2022 liggen voor het buurhuis op nummer 6 drie struikelstenen, ter nagedachtenis aan godsdienstleraar en chazan David van Buuren, zijn echtgenote Ida en haar zus Rosette. Op 1 mei vertelt Lex van Rootselaar hun verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Singel 50, Delfzijl
Henk Nijhuis vertelt over de vroegere buren van zijn moeder, het Joodse gezin Hoogstraat. Aan de hand van het verhaal van de kinderen van de familie Hoogstraal, Karel en Gelle, laat Henk zien hoe hun oorlogsgeschiedenis is verlopen.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Kerkstraat 9, Usquert
In de hervormde kerk vertelt amateurhistoricus Jan Zuidema het verhaal van de trouwe kerkganger en verzetsman Pieter Elibert Hut, die om aan de Arbeitseinsatz te ontkomen onderdook en zich aansloot bij Knokploeg Bedum.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Programma 2 mei
Winsumerdiep 6, Winsum
Aad van der Drift over verzetsman Murco Lamminga.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Schoolstraat 24, Winsum
Voorzitter van de historische vereniging van Winsum, Romke Visser, neemt zijn toehoorders vanaf het Joods Monument mee langs struikelstenen naar de voormalige woning van rebbe Abraham de Vries en de struikelstenen voor diens kinderen Essie en Koos.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Schoolstraat 24, Winsum
Voorzitter van de historische vereniging van Winsum, Romke Visser, vertelt over hoe de verhalen van de Joodse kinderen Israël en Sophius de Vries worden ingezet binnen het onderwijs.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Kerkstraat 9, Usquert
In de hervormde kerk vertelt amateurhistoricus Jan Zuidema het verhaal van de trouwe kerkganger en verzetsman Pieter Elibert Hut, die om aan de Arbeitseinsatz te ontkomen onderdook en zich aansloot bij Knokploeg Bedum.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Oosterstraat 17, Uithuizen
In hun voormalige woning vertelt Anton Mulder, lid van het 4 mei-comité, over het bejaarde Joodse echtpaar Comprecht Levie en Johanna Knorringa, die in Kamp Westerbork hun laatste dagen sleten. Kunny Luchtenberg zal oorlogsgedichten voordragen.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Programma 3 mei
Broerstraat 6, Appingedam
In de voormalige synagoge vertelt Wouter Bosma over zijn familie, de Joodse reizende koopman Michiel van der Klei, zijn vrouw Rachel en hun kinderen, Ezechiël en Mozes.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Johan van den Kornputplein 1, Delfzijl
Kunstenaar Elex Kappen vertelt over de verschillende familiebanden tussen de ondernemende familie(s) Gans in Delfzijl. Hij zal in het bijzonder aandacht geven aan het verhaal van Arent Gans, die vanuit de psychiatrische instelling Het Apeldoornsche Bosch naar Auschwitz werd gedeporteerd.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Cornelis Houtmanstraat 8, Delfzijl
Sinds 2022 liggen voor het buurhuis op nummer 6 drie struikelstenen, ter nagedachtenis aan godsdienstleraar en chazan David van Buuren, zijn echtgenote Ida en haar zus Rosette. Op 3 mei vertelt Lex van Rootselaar hun verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Johan van den Kornputplein 1, Delfzijl
Sieni Pijper-van Lenning vertelt het verhaal van het Joodse gezin Sleutelberg.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Johan van den Kornputplein 1, Delfzijl
Henk Nijhuis vertelt over de vroegere buren van zijn moeder, het Joodse gezin Hoogstraat. Aan de hand van het verhaal van de kinderen van de familie Hoogstraal, Karel en Gelle, laat Henk zien hoe hun oorlogsgeschiedenis is verlopen.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Molenstraat 8, Eenrum
Huidige bewoner Eliza Gussenhoven vertelt het verhaal van de Joodse postbode en wethouder Simon Benninga en zijn ongetrouwde zusters Hendriejette en Froukje, die hier tot hun deportatie woonden.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Zuster A. Westerhofstraat 17, Leens
In de voormalige woning van haar grootouders vertelt Jeannet Mager hun verzetsverhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Noorderkerkpad 13, Warffum
Kaja van Grieken van de Stichting Stolpersteine Warffum en dorpsgids Louis Stiller vertellen het verhaal van de Joodse slager, journalist en schrijver Benjamin Broekema, waarna zij een wandeling langs struikelstenen zullen begeleiden.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Oosterkerkpad 3, Warffum
In het spijslokaal van openluchtmuseum Het Hogeland vertelt historica Jantine van der West over de Joodse koopman en schipper Abraham Markus en zijn nakomelingen. Zijn voormalige woning maakt nu als Huis Markus deel uit van het openluchtmuseum.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Programma 4 mei
Marktplein 1, Winschoten
Dichter en schrijver Jaar Meijer werd geboren in Winschoten en studeerde geschiedenis in Amsterdam. Hierna bleef hij in die stad wonen en gaf hij tijdens de bezetting les op het Joods Lyceum. Samen met zijn vrouw en kind overleefde hij Bergen-Belsen. Stadsgids Koos Akkerman vertelt zijn verhaal.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
