Ooggetuige: Wolf Kotek

De Duits-joodse Wolf Kotek woonde met zijn ouders, de Pools-Joodse Moshe Kotek en de van oorsprong Duitse Louise Koch, in Wuppertal-Elberfeld. Zijn niet-Joodse moeder was voor haar huwelijk overgegaan tot het Jodendom. Vrij spoedig na het aan de macht komen van de nationaalsocialisten werden de eerste anti-Joodse maatregelen afgekondigd. Moshe Kotek had een bloeiend confectiebedrijf dat geleidelijk ten onderging aan plunderingen door nazi’s. Ook de kleine Wolf moest het ontgelden; hij werd verschillende keren bespuugd, geschopt en mishandeld door jongens van de Hitlerjugend.  

Op 18 oktober 1938 kregen de Poolse Joden in Duitsland, ook Moshe Kotek, te horen dat ze moesten vertrekken met achterlating van hun spullen. Een deel van hen mocht Polen binnen, de rest moest onder barre omstandigheden in een niemandsland tussen de beide grenzen wachten. In de nacht van 9 op 10 november 1938 begon in Duitsland, Oostenrijk en Sudetenland een antisemitische geweldsuitbarsting die een etmaal voortraasde, bekend als Kristallnacht. Synagogen werden in brand gestoken, Joodse winkels en woningen vernield en geplunderd, Joden mishandeld en vermoord. De achtjarige Wolf werd met hulp van de internationale humanitaire organisatie Odd Fellows naar Nederland gebracht en kwam terecht in Apeldoorn, bij verschillende Joodse gezinnen.