Gemeente Zaanstad
Herdenkingen in huizen, winkels en scholen die de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog invoelbaar maken.
2 mei 2026
Open Joodse Huizen
Huizen van Verzet
Vader en zoon in verzet
Al in de jaren dertig keerden Dirk Hofland en zijn zoon Herman Willem (Toffie) zich tegen het opkomende fascisme in Duitsland. Tijdens de bezetting van Nederland gingen vader en zoon in het verzet. Ze waren onder meer betrokken bij het verzetsblad De Luistervink. Na een liquidatie in Wormerveer werd Toffie gezocht, wat hem deed beslissen om in West-Friesland onder te duiken.
Vanuit zijn onderduikadres ging Toffie door met zijn verzetswerkzaamheden. Hij was betrokken bij wapendroppings, zorgde voor onderduikadressen, pleegde overvallen op distributiekantoren, spoorde zwarthandelaren op en hielp bij liquidaties van collaborateurs.De oorlog heeft Toffies verdere leven getekend. Op 2 mei vertelt zijn neef Jan Schoen over gebeurtenissen die grote gevolgen hebben gehad voor zijn oom en diens familie.
Zaanweg 57, Wormerveer
Oom Henk & tante Ger
Eind 1944 kregen Abel en Lijsbeth Antje Venema en hun vier kinderen vanuit het verzet het verzoek om een onderduiker in huis te nemen. Dat was mogelijk en niet veel later arriveert ‘oom Henk’ bij het gezin. De onderduiker kon rondom de woning en bij de werkplaats op het achtererf vrij rondlopen, en in februari 1945 voegde ook zijn vrouw ‘tante Ger’ zich bij het gezin. Ze kwam vanuit Amsterdam op de fiets naar Westzaan.
‘Oom Henk’ en ‘tante Ger’ zijn in werkelijkheid de Joodse Henri en Jet Cohen. “Wij vonden het erg gezellig met hen over de vloer”, weet Hanna, de dochter van Abel en Lijsbeth zich jaren later te herinneren. “Het waren aardige mensen. Zij zong graag liedjes van Heintje Davids.”Op 2 mei vertelt Hanna het verhaal van haar gezin en over hoe het was om onderduikers in huis te hebben.
J.J. Allanstraat 384, Westzaan
De Waakzaamheid
Hendrik en Louise Ero-Chambon waren de eigenaren van café-hotel De Waakzaamheid. Ze stonden bekend als sociaal betrokken en het is dan ook niet verwonderlijk dat zij zich in 1940 al aansloten bij de verzetsgroep van Johannes Stijkel. Deze groep hield zich bezig met spionagewerkzaamheden. Hun trefpunt was De Waakzaamheid.
In april 1941 werd de verzetsgroep opgerold en ook Hendrik en Louise werden gearresteerd. Na gevangenschap in het Oranjehotel, werd de groep naar Duitsland overgebracht voor een showproces. De mannen, ook Hendrik, hoorden de doodstraf tegen zich uitgesproken. Louise werd in Ravensbrück gevangengezet, waar ze in 1944 aan uitputting en ziekte bezweek.Op 2 mei wordt hun verhaal verteld, dat symbool staat voor het vroege Nederlandse verzet en de tragische ondergang van de Stijkelgroep.
Hoogstraat 4, Koog aan de Zaan
Programma 2 mei
Op verschillende adressen worden slachtoffers en overlevenden van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Bijwonen is gratis.
Zaanweg 73, Wormerveer
Modehuis Snoek was een bekende zaak in Wormerveer. De Joodse eigenaar Mozes was daarnaast goochelaar en hypnotiseur. Marc van de Geer vertelt zijn verhaal en neemt een aantal van Mozes’ goochelspullen mee.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Mozartstraat 6, Zaandam
Op dit adres komen de verhalen van drie gezinnen samen, dat van politieagent Arjen Osinga, de Joodse tandtechnicus Oscar Alexander en het echtpaar Drukker-Manassen. Huidige bewoner Jan van der Male vertelt hun verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Zaanweg 57, Wormerveer
Jan Schoen vertelt over de oorlogsjaren van zijn oom Toffie Hofland en zijn familie.pullen mee.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
J.J. Allanstraat 314, Westzaan
Onder de schuilnaam Elly Bergers zat de Joodse baby Esther Vas Dias ondergedoken in het naastgelegen pand. Dat ze Joods was, bleek pas na de oorlog. Haar hele leven heeft de oorlog een grote rol gespeeld. Op 2 mei vertelt zij samen met haar dochter Rikki haar verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Botenmakersstraat 60-68, Zaandam
Op dit adres woonde het gezin Poppert, dat aan het begin van de straat een hoedenfabriek had. Vader Erich overleefde de oorlog niet, zijn vrouw Hertha en dochter Sonja wel. Willemijn Piscaer vertelt hun verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
J.J. Allanstraat 384, Westzaan
Hanna Jacobs-Venema over hoe was om onderduikers in huis te hebben.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Hoogstraat 4, Koog aan de Zaan
Het verhaal van Hendrik en Louise Ero en hun verzetswerk voor de Stijkelgroep.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Van der Leystraat 1, Zaandijk
De Joodse Ada Muzikant overleefde de oorlog in de onderduik bij de familie Boon. De vader van dit gezin had dit geluk niet. Nadat hij een parachute van een neergehaald Amerikaans vliegtuig had gevonden, werd hij door de bezetter opgepakt. Zijn kleinzoon Co Boon vertelt er op 2 mei over.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Botenmakersstraat 82, Zaandam
Onderduikers Elly en Max Wessel-Premsela werden uit wraak verraden. Hun vlucht liep niet goed af en ze werden opgepakt, net als hun onderduikgevers, de familie Plooyer. Elly en Max werden in 1944 in Auschwitz vermoord. Onno Hoekmeijer vertelt hun verhaal.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Prins Hendrikkade 139, Zaandam
Op dit adres verborg het gezin Pel een Joodse baby, die door verraad moest worden aangegeven. Toen de moeder van het gezin, Geertje, dit in Amsterdam ging doen, nam ze het meisje niet mee. De baby dook ergens anders onder, Geertje kwam in Ravensbrück terecht. Bettina Drion vertelt hun verhaal.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
