Utrecht
Herdenkingen in huizen, winkels en scholen die de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog invoelbaar maken.
4 mei 2026
Open Joodse Huizen
Huizen van Verzet
Channah's oorlogsreis
Op 2 april 1943 werd Channah geboren als tweede dochter van Nathan en Sophie de Vries. Toen Channah zes maanden oud was, werd ze samen met haar ouders en zus Judith tijdens een razzia in Amsterdam gearresteerd en naar Westerbork overgebracht, waar zich op dat moment ook al bijna de hele familie van haar vader bevindt.
Op 11 januari 1944 wordt de familie De Vries naar Bergen-Belsen gedeporteerd. De slechte omstandigheden in het kamp zorgen voor de dood van Nathans ouders. In april 1945 belandt de rest van de familie op het beruchte ‘Verloren Transport’, dat na twee weken reizen bij Tröbitz wordt bevrijd. Korte tijd later bezwijken Channah en Judiths ouder beiden aan de gevolgen van vlektyfus.Terug in Nederland komen de zusjes in Utrecht terecht bij hun grootouders van moeders kant. In haar grootouderlijke woning vertelt Channah zelf het oorlogsverhaal van haar familie.
Molièrelaan 8
Twee levens onder druk
In de jaren dertig vluchtte winkelier Leo Cahn samen met zijn vrouw en kinderen vanuit nazi-Duitsland naar Nederland, waar hij in Rotterdam een nieuw bestaan opbouwde als ‘Broekenkoning’. Nadat het gezin in het najaar van 1940, tegelijk met alle andere Duitse Joden, gedwongen werd Rotterdam te verlaten, kwam het terecht op dit adres, waar het gezin bleef wonen tot ze zich in april 1943 moesten melden in Kamp Vught.
Op een andere etage van dit pand woonde de Joodse, uit Münster afkomstige gevierde motorcoureur Leo Steinweg met zijn katholieke echtgenote Emmy Bogatzki. Leo werd in 1942 gedeporteerd en werd vlak voor het einde van de oorlog tijdens een van de dodenmarsen vermoord. Op hoge leeftijd schreef Emmy een boek over haar leven met Leo.Huidige bewoner Martijn Dekker vertelt over hoe hij geconfronteerd werd met het oorlogsverleden van zijn woning.
Tolsteegbrug 1
Tegenovergestelde broederschap
De broers Adriaan en Jan Smorenburg groeiden op in hetzelfde gezin. In navolging van hun vader gingen ze in de jaren twintig beiden bij de politie. Tijdens de oorlog werkten de broers op politiebureau Paardenveld, waar ze uiteenlopende keuzes maakten.
Jan was lid van de NSB en werd een fanatiek Jodenjager, gedreven door het ‘kopgeld’ van 7,50 gulden, dat hij per gearresteerde Jood kreeg. Adriaan daarentegen, nam samen met zijn vrouw de Joodse baby Loes Susan als onderduikertje in huis, die dankzij hen de oorlog overleefde en na de oorlog altijd contact met haar pleegouders zou blijven houden.Janine Oosterloo werkt bij de politie en schreef haar masterscriptie over de broers Smorenburg. Op 4 mei vertelt zij hun verhaal.
Paardenveld 3
Programma 4 mei
Op verschillende adressen worden slachtoffers en overlevenden van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Bijwonen is gratis.
Tolsteegbrug 1 (Louis Hartlooper Complex) zaal 4
Robin van Essen vertelt het verhaal van de Duits-Joodse vluchtelingen Ludwig en Johanna Danheisser, die in 2023 werden herkend op de beroemde filmbeelden van Kamp Westerbork, gemaakt op 19 mei 1944.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Croeselaan 343 (kapsalon Van der Vlist)
De kapsalon van Bernhard en Elisabeth werd tijdens de oorlog een verzetsbolwerk. Ook lieten zij tien Joodse gezinnen onderduiken. Bernhard moet zijn verzetswerk met de dood bekopen. Hun kleinzoon Raymond van der Vlist, eveneens kapper, vertelt hun verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Prins Hendriklaan 6
Onder het oog van de nazi’s startte Trui van Lier in het begin van de bezetting de crèche Kindjeshaven. Samen met Jet Berdenis van Berlekom bracht ze hier veel Joodse kinderen onder, waarna het verzet hen naar onderduikadressen bracht. Auteur Jim Terlingen spreekt met Trui’s 93-jarige nicht.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Justus van Effenstraat 1
Hier woonde de weduwe Anne Marie Engelsman-Pinas met haar kinderen Juup en Loeki. De woning was daarnaast een pension voor Joodse gasten. Tijdens de bezetting stonden Anne Marie, haar kinderen en twintig pension voor het dilemma vluchten, onderduiken of afwachten. Pieter Akkermans en Victor Frederik vertellen hun verhaal.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Maliesingel 63
In de voormalige woning van zijn grootouders vertelt David Koppel over zijn ouders Samuel en Rozetta. Samuel weigerde de fiets van Rozetta in te leveren, waarna hij door een buurtgenoot werd verraden. Via Kamp Amersfoort werd hij naar Mauthausen gedeporteerd, waar hij werd vermoord.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Domplein 31
De zussen Kittie en Elly Koperberg groeiden deels op in Batavia en deels in Utrecht. Kitty woonde vanaf 1935 in deze woning, waarna Elly drie jaar later bij haar introk. De zussen doken onder, maar werden alsnog ontdekt en naar Sobibor gedeporteerd. Oud-KNMI-medewerker Fons Baede vertelt het verhaal van bibliothecaresse van het KNMI Kittie en onderwijzeres Elly.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk en heeft schuine trappen
Achter de Dom 7a
Studenten en een hoogleraar Duitse taal en cultuur vertellen over de dilemma’s waarmee studenten en medewerkers van de Universiteit Utrecht mee te maken kregen: meebuigen met de eisen van de bezetter, of juist verzet bieden. Velen verloren hun carrière, toekomst en zelfs hun leven.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Hartingstraat 18 bis
Huidige bewoner Martijn Dekker vertelt over de voormalige bewoners van zijn huis, de Joodse Leo Steinweg en het Joodse gezin Cahn.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Jutfaseweg 198
Om aan deportatie te ontkomen, besloot het tandartsenechtpaar Max en Anna de la Parra-Pool om onder te duiken in Leeuwarden. Hun dochtertje Nora werd bij de familie Van der Laan aan de Jurfaseweg ondergebracht. Na de oorlog werd het meisje met haar ouders herenigd. Nora’s dochter Petra vertelt hun verhaal. Nora zelf zal ook aanwezig zijn.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Molièrelaan 8
Channah de Vries vertelt over hoe zij, haar ouders en zus in Bergen-Belsen belandden en terechtkwamen op het ‘Verloren Transport’.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Achter de Dom 7a
Esther van der Hoeden en haar verloofde Isaac Cohensius hebben een droom: in Palestina een dokters- en verpleegpost runnen. Vlak voor hun deportatie naar Auschwitz trouwt het stel in Utrecht. Auteur Daniel van den Broek vertelt hun verhaal.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Lange Nieuwstraat 119 (Altrecht)
Nadat eind 1942 honderd Joodse patiënten uit een psychiatrische inrichting in Den Haag met grof geweld waren gedeporteerd, besloot geneesheer-directeur Engelhard van de Willem Arntszstichting om geen gehoor te geven aan de orders van de bezetter. Psychiatrisch verpleegkundige Cecile aan de Stegge vertelt waartoe zijn verzet leidde.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Händelstraat 79a
Op 7 juni 1943 werd de kleine Jos van Klaveren meegegeven aan een onbekende, Utrechtse verzetsvrouw. Zijn ouders werden in Auschwitz vermoord. Toen er voor hem geen onderduikadres gevonden werd, werd hij in het gezin van de verzetsvrouw opgenomen. Op 4 mei vertelt Jos zelf zijn verhaal, en dat van zijn ouders.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Schröder v.d. Kolkstraat 15
In vijf straten naast het voormalige Academisch Ziekenhuis woonden tijdens de bezetting 311 Joden. Pieter Akkermans en Victor Frederik begeleiden een wandeling langs de woningen van een aantal van deze voormalige Joodse buurtbewoners.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Maliebaan 72
Historicus Ad van Liempt vertelt het verhaal van Marie Anne Tellegen, die onder de schuilnaam ‘Dr. Max’ in het verzet zat. Haar woning aan de Maliebaan stond in het hol van de leeuw, pal naast het pand waar de Sicherheitspolizei zetelde.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Paardenveld 3 (JEU de boules bar)
Janine Oosterloo vertelt over de broers Adriaan en Jan Smorenburg, die tijdens de oorlog twee verschillende kanten kozen.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
