Nijmegen
Herdenkingen in huizen, winkels en scholen die de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog invoelbaar maken.
3 mei 2026
Open Joodse Huizen
Huizen van Verzet
David de huisarts
Na het afleggen van zijn artsexamen in 1929 vestigde David Hollander zich als huisarts in Nijmegen. Een jaar later trouwde hij met Bertha van Essen, met wie hij drie kinderen kreeg. Zowel David als Bertha zetten zich actief in voor de Joodse Gemeente Nijmegen. Tijdens de bezetting was David als vertegenwoordiger van de Joodse Raad betrokken bij de oprichting van de Joodse school.
De anti-Joodse maatregelen zorgden ervoor dat David een beroepsverbod kreeg voor het behandelen van niet-Joodse patiënten. Omdat er in Nijmegen geen Joods ziekenhuis was, werd er in 1942 een opgericht in de woning van verpleegster Josephine Gersons. De medische leiding kwam in handen van David. Op 28 maart 1943 werd het gezin Hollander gearresteerd en naar Kamp Westerbork overgebracht, waar David nog enige tijd als arts tewerkgesteld werd.Op 14 september 1943 werden David, Bertha en de kinderen naar Auschwitz gedeporteerd, waar zij alle vijf direct na aankomst werden vermoord. Bas Aalders, onderzoeker voor Oorlogsdodennijmegen.nl, vertelt hun verhaal.
Groesbeekseweg 38
Een huis vol
In dit pand woonde vanaf 1940 het gezin Van Geuns, bestaande uit vader Leon, moeder Vrouwke, hun dochter met haar gezin, hun tweede zoon en Vrouwkes ouders. Oudste zoon Abraham werd al in 1930 opgenomen in de psychiatrische instelling Het Apeldoornsche Bosch. Vrouwkes ouders overleden beiden in 1942, nog voordat de deportaties van de Nijmeegse Joden begonnen.
Tijdens de bezetting raakte de woning van de familie Geuns steeds voller, mede door de komst van de familie De Wijze, die hun woning op last van de bezetter had moeten verlaten. Bij de grote razzia in de nacht van 17 op 18 november 1942 werden tien van de dertien bewoners gearresteerd en naar Kamp Westerbork overgebracht. Zoon Abraham werd in januari 1943 vanuit Het Apeldoornsche Bosch naar Auschwitz gedeporteerd.Alleen zoon Harry overleefde de verschillende concentratie- en vernietigingskampen. Bij thuiskomst in Nijmegen bleek de vroegere huishoudster in zijn ouderlijk huis te wonen; de volgende ochtend zette ze hem op straat. Onderzoeker Willem Oosterbaan en huidige bewoner Sjoers Harbers vertellen het verhaal van de familie Van Geuns.
Johan Vijghstraat 70
Rachel en Albert
Rachel Mendes da Costa en Albert Cohn traden met elkaar in het huwelijk en vertrokken naar Nijmegen om een nieuw leven op te bouwen. Albert had er een woning en twee filialen van een drogisterijketen gekocht. Maar de zaken ging niet goed en in 1937 werd zijn faillissement uitgesproken. Albert en Rachel verhuisden noodgedwongen naar een pension en huurden vanaf september 1941 in dit pand een kamer.
Tijdens de bezetting bracht Rachel een aantal periodes door in psychiatrische instellingen. Op 6 april 1943 werd ze vanuit een psychiatrisch ziekenhuis in Zutphen naar Kamp Westerbork overgebracht, van waaruit ze een week later naar vernietigingskamp Sobibor werd gedeporteerd. Albert waande zich als ‘kwart-Jood’ veilig voor deportatie, maar niets was minder waar. Op 3 september 1944 vertrok hij met de laatste trein die van Westerbork naar Auschwitz ging, waar hij meteen na aankomst werd vermoord.Dorry Beijer deed onderzoek naar Rachels zus Judith. Op 3 mei vertelt zij haar verhaal en dat van Rachel en Albert.
Groesbeekseweg 85
Programma 3 mei
Op verschillende adressen worden slachtoffers en overlevenden van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Bijwonen is gratis.
Groesbeekseweg 38
Bas Aalders vertelt het verhaal van de Joodse huisarts David Hollander en zijn gezin.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Johannes Vijghstraat 70
Onderzoeker Willem Oosterbaan en huidige bewoner Sjoerd Harbers vertellen het verhaal van de familie Van Geuns.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Sweersstraat 3
Berry Brandt vertelt over Margritha Cohen, van wie hij familie is. In een bewaard gebleven brief schreef ze dat er iedere nacht aangebeld en hard gebonsd werd. Op 17 november 1942 gebeurde dit voor haar voor de laatste keer.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
Postweg 62
Innerlijke kracht hielp Diena Maas Auschwitz en Ravensbrück te overleven. In augustus 1945 keerde zij via Zweden terug naar Nederland. Haar dochter Ineke vertelt haar verhaal in de aula van de Joodse begraafplaats.
Deze locatie is rolstoeltoegankelijk
Groesbeekseweg 85
Dorry de Beijer vertelt over Judith, Rachel en Albert.
Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk
