Tentoonstelling

O, Waterlooplein... De oude Amsterdamse jodenbuurt

24 juni t/m 4 september 2005

Middenin Amsterdam rondom het Waterlooplein ligt de oude jodenbuurt. Voor veel kunstenaars waren de straten, steegjes en bewoners een belangrijke inspiratiebron. In de tentoonstelling O, Waterlooplein... (24 juni t/m 4 september 2005) gaven schilderijen, tekeningen, foto's en filmmateriaal een beeld van de veranderingen in de buurt, van ca. 1860 tot 1967. Ook lieten zij de ontwikkeling zien in de manier waarop verschillende kunstenaars naar de buurt keken. De meeste tentoongestelde werken kwamen uit de eigen collectie van het Joods Historisch Museum, dat in het hart van deze oude buurt staat. 

O Waterlooplein
O Waterlooplein



Voor veel kunstenaars is de voormalige Amsterdamse jodenbuurt een belangrijke inspiratiebron geweest. Werken van onder andere Max Liebermann, Eduard Frankfort, Johan Staller en Martin Monnickendam tonen het leven in de straten en steegjes. De manier waarop deze kunstenaars de buurt in beeld brachten is voor een groot deel afhankelijk van de tijd waarin ze leefden. Zo gaven kunstenaars halverwege de negentiende eeuw vaak een romantische voorstelling, terwijl hun collega's uit begin twintigste eeuw de buurt juist realistisch verbeeldden.

Nooit eerder tentoongesteld zijn de schilderijen en tekeningen die Cor Hund
(geb. 1915) maakte van de buurt en haar joodse bewoners. Met zijn kordate manier van tekenen, zonder overbodige details, maakte hij de sfeer in dit deel van Amsterdam tastbaar.

Tijdens de oorlog zijn er maar weinig afbeeldingen gemaakt van de oude jodenbuurt. Bekend zijn snelgemaakte kiekjes door anonieme fotografen. In de naoorlogse periode legden fotografen als Philip Mechanicus en Emmy Andriesse en de schilder Cor Dik de troosteloze aanblik van de half gesloopte huizen vast. De sanering van de buurt was al tientallen jaren voor de oorlog begonnen, maar het definitieve verdwijnen van de joodse bewoners heeft de oude jodenbuurt voorgoed veranderd. Wat er na de oorlog overbleef, was de markt op het Waterlooplein, maar dan vrijwel zonder joodse kooplieden. In 1967 beleefde de markt voorlopig haar laatste dag op het Waterlooplein vanwege de bouw van het Stadhuis-Muziektheater. Deze dag legde Ed van der Elsken vast in zijn film Het Waterlooplein verdwijnt.

Tijdens de tentoonstelling, die plaatsvindt in aansluiting op de manifestatie Amsterdam, stad aan het water, organiseert het JHM een aantal speciale evenementen op en rond de Amstel. Zo zijn er rondvaarten langs de nog zichtbare restanten van de oude jodenbuurt en literaire rondwandelingen door de Amsterdamse jodenbuurt.

 

This site is also available in English.