Een verhaal met een staart(je)

Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet 2021

Tijdens Open Joodse Huizen 2021 vertelde Mirjam Schwarz uit Winterwijk het verhaal van haar familie, over de joodse gemeenschap in Winterswijk en in het bijzonder over haar tante Thea Windmuller, het jongste zusje van haar moeder. Ruim tien jaar geleden vond ze op de zolder van haar ouders tientallen brieven, foto’s en een dagboek van Thea. Daarin schrijft ze eerst nog over haar onbezorgde leven in Winterswijk, later gaat het steeds vaker over de oorlog.

 

Hopeloos verliefd

In 1942 besluit Thea onder te duiken en na vele omzwervingen komt ze uiteindelijk in Friesland terecht. Ze heeft daar soms goede momenten maar is vooral heel eenzaam. Ze mist de Duits-joodse vluchteling Wolfgang Maas, op wie ze hopeloos verliefd is geworden. Tijdens de oorlog is hij het lichtpuntje in Thea’s leven. Wolfgang is ondergedoken in Amsterdam en vanuit hun onderduikadressen schrijven ze elkaar brieven. Wolfgang schrijft haar bemoedigende woorden en vertelt over de mooie toekomst die in het verschiet ligt.

 

Zeven mooie dagen

Wolfgang moedigt Thea aan om naar Amsterdam te komen, een levensgevaarlijke onderneming. Iedereen in Friesland raadt het haar af maar Thea gaat toch. In haar dagboek beschrijft ze hoe fijn het is als ze in Amsterdam aankomt en Wolfgang eindelijk weer ziet! Helaas is het geluk van korte duur, na zeven dagen belt de politie aan en worden Thea en Wolfgang opgepakt. Thea wordt direct bij aankomst in Auschwitz vergast, Wolfgang sterft later in een werkkamp in Polen.

 

Na 74 jaar duidelijkheid

Het was dit verhaal over haar tante Thea dat Mirjam in het televisieprogramma EenVandaag vertelde. Een half uur na de uitzending kreeg ze een telefoontje.

‘Ik kreeg een huilende man aan de telefoon. Met horten stoten kwam het verhaal eruit. Hij zei: “ze hebben bij mijn ouders in huis gezeten”. Dat was voor mij ook echt een beetje schrikken.’

 

De beller was Wolfgang Nak. Hij was al jaren op zoek naar de joodse man die tijdens de oorlog bij zijn ouders in hun huis in de Bestevaerstraat zat ondergedoken en op wie zij zo gek waren dat zij hun zoon naar hem vernoemden.

‘Hij wist niet wie het was, hij wist alleen zijn voornaam. Hij is eigenlijk zijn hele leven aan het zoeken geweest naar wie Wolfgang was.’

 

Totdat hij Mirjam Schwarz zag bij EenVandaag. Ineens viel alles op zijn plek.

‘In tien minuten hoorde hij het verhaal waar hij 74 jaar lang naar op zoek was geweest’.

 

Puzzelstukjes

Ook voor Mirjam was het bijzonder de man te spreken wiens ouders Wolfgang en Thea zo goed hadden gekend.

‘Voor mij vallen er ook veel dingen op hun plek. Tijdens mijn onderzoek naar het leven van Thea kwam ik erachter dat Wolfgang zat ondergedoken in de Bestevaerstraat. Ik ben er naar toe gegaan maar kwam geen steek verder. Ik had ook nog drie brieven waarvan ik dacht dat ze van onbekenden waren. Onder die brieven staat Marg en Henk, ik wist niet wie dat waren. Dat blijken dus de ouders van Wolfgang Nak te zijn die daar hebben gewoond.’

 

Contact

Mirjam en Wolfgang hebben nog steeds contact. Mirjam:

‘Het voelt een beetje alsof ik er familie bij heb gekregen. Het voelt echt heel goed.’

 

Binnenkort zien ze elkaar weer en ze hopen snel samen naar het archief in het Joods Historisch Museum te gaan. Er zijn nog steeds losse eindjes.   

 

Meer lezen/zien

Over dit verhaal van haar familie, de joodse gemeenschap in Winterswijk en haar tante Thea en diens liefde voor Wolfgang schreef Mirjam het boek Ik hoop dat alles weer gewoon wordt.

Om de uitzendingen bij EenVandaag terug te kijken klik hier en hier.

Luister het verhaal van Mirjam tijdens Open Joodse Huizen terug.

 

Afbeelding: © Archief Mirjam Schwarz

Tekst: Lianne Bubbert

This site is also available in English.