Menu
Kleine tentoonstelling

Het Land

Werk van Moshe Kupferman en Gaston Zvi Ickowicz

In 2015 kreeg het Joods Historisch Museum een schenking van drie werken van Moshe Kupferman (1926-2003), een van de belangrijkste vroege Israëlische kunstenaars. Deze tekeningen worden nu in het Kunstkabinet getoond in combinatie met werk van de hedendaagse Israëlische kunstenaar Gaston Zvi Ickowicz (1974). De twee kunstenaars representeren twee verschillende generaties die de beladen identiteit van het land in hun werk naar de oppervlakte proberen te brengen. Het werk van Kupferman is een verbeelding van een innerlijke werkelijkheid. Ickowicz toont ons juist een letterlijke werkelijkheid van de wereld daarbuiten waarin de boodschap verscholen blijft, maar desalniettemin te interpreteren is.

Moshe Kupferman (1926-2003) werd geboren in het Poolse Yaroslav. Via het Oeralgebergte en Kazachstan ging hij na de oorlog terug naar Polen en daarna naar een ‘displaced persons camp’. Vanuit daar vertrok hij in 1948 naar het nog prille Israël. Daar was hij een van de oprichters van de kibboets Lohamei Ha-Getaot, waar hij tot aan zijn dood heeft gewoond en gewerkt.

Met zijn abstracte oeuvre maakte Kupferman vanaf de jaren 1970 indruk in de internationale kunstwereld. Hoewel sommigen in zijn werken roosters, barricades, versperringen of een landschap zien, heeft hij er zelf nooit concreet over gesproken. Kupferman beschouwde zijn werk als een echo van zijn leven en van de plek waar hij het heeft gemaakt. De intensiteit waarmee hij zijn werken laag voor laag heeft opgebouwd tot een dicht en diep netwerk van parallelle lijnen, toont een innerlijke wereld die niet in woorden te vangen is.

Ad Petersen, die de werken aan het JHM schonk, werkte van 1960 tot 1990 als conservator bij het Stedelijk Museum Amsterdam. Hij leerde het werk van Moshe Kupferman kennen door de Israëlische Yona Fischer, die destijds stage liep bij het Stedelijk en later conservator werd in het Israel Museum in Jeruzalem. Petersen was onder de indruk van Kupfermans werk, dat hij associeerde met ‘wegstrepen’ en verhullen, maar tegelijkertijd als weerslag van wat hij had meegemaakt tijdens zijn leven in Polen, dus vóór zijn vertrek naar Israël.
Voor de eerste Israëlische kunstenaars betekende het nieuwe thuisland een nieuw begin, waar zij met een schone lei begonnen en waar ieder van hen een persoonlijke manier zocht om met de eigen achtergrond en het verleden om te gaan.

 Moshe Kupferman, zonder titel, 1972, hard en zacht potlood, grafiet, gebruik van schuurpapier en vlakgom, 50 x 70 cm, Joods Historisch Museum, schenking Ad Petersen  Moshe Kupferman, zonder titel, 1978, potlood grafiet en verdunde verf op papier, 56.5 x 75.5 cm, Joods Historisch Museum, schenking Ad Petersen
1. Moshe Kupferman, zonder titel, 1972, hard en zacht potlood, grafiet, gebruik van schuurpapier en vlakgom, 50 x 70 cm, Joods Historisch Museum, schenking Ad Petersen. 
2. Moshe Kupferman, zonder titel, 1978, potlood grafiet en verdunde verf op papier, 56.5 x 75.5 cm, Joods Historisch Museum, schenking Ad Petersen

Gaston Zvi Ickowicz (1974) werd geboren in Buenos Aires en verhuisde op zesjarige leeftijd naar Israël. Zijn werk gaat over de sociaal-politieke complexiteit van Israël die zich uit in de cultuur, archeologie en geschiedenis van het land. Ickowicz is vooral geïnteresseerd in het landschap als ‘portret van een plek’ waar je van buitenaf naar kijkt, maar waarvan de betekenis bestaat uit een optelsom van alle eerdere gebeurtenissen op die plek.

Everyday Ceremonies (Alledaagse Rituelen) is gefilmd op een plek tussen de wijken Wadi Joz en Sheikh Jarrah van Oost-Jeruzalem. De lokale bevolking doorkruist het ‘niemandsland’ waar de statische camera op is gericht. De bestemming van de mensen in beeld is het ministerie van Binnenlandse Zaken. De herhaling van de door het beeld bewegende wandelaars verbeeldt hun eeuwige en ingewikkelde relatie tot het land, met zijn specifieke geografische eigenschappen en religies, en met de autoriteiten.

Gaston Zvi Ickowitcz, Everyday Ceremonies, 2015, video met geluid, 80 min. (loop), EKARD COLLECTION
3Gaston Zvi Ickowicz, Everyday Ceremonies, 2015, video met geluid, 80 min, EKARD COLLECTION.

De foto van het breken van de golf tegen een betonnen muur in Untitled (Wave) (Zonder titel, Golf) en de video Explosion (Explosie) van een ontploffing in een steengroeve zijn opnamen van natuurlijke krachten die een door de mens veroorzaakte climax bereiken.

Gaston Zvi Ickowitcz, Untitled (Wave), 2010, digital pigment print , 150 x 120 cm, EKARD COLLECTION 
4. Gaston Zvi Ickowtcz, Untitled (Wave), 2010, archival pigment print , 150 x 220 cm, EKARD COLLECTION.

Voor de serie Planting (Aanplant) fotografeerde Ickowicz fragiele, prille boompjes die tijdens massale aanplantingsprojecten in de grond zijn gezet, een initiatief van het Jewish National Fund. De onschuldige belofte die in het kleine boompje schuilt, symboliseert tegelijkertijd het vurige claimen van het land door de joden. In de tijd van Kupferman werd er internationaal met bewondering gekeken naar dit krachtige nieuwe begin, maar vandaag de dag staat voor de huidige generatie Israëlische kunstenaars een kritische blik hiertegenover voorop.

Gaston Zvi Ickowitcz, Planting #8, 2016, Archival pigment prints, 43.5 x 53 cm, EKARD COLLECTION 
5. Gaston Zvi Ickowicz, Planting #8, 2016, archival pigment prints, 43.5 x 53 cm, EKARD COLLECTION.
Moshe Kupferman, foto door Ad Petersen    Gaston Zvi Ickowicz, foto door Karine Shabtai
6. Moshe Kupferman, foto door Ad Petersen
7. Gaston Zvi Ickowicz, foto door Karine Shabtai
This site is also available in English.